Yedili Akorlar: 5 Tür ve Yarım Eksik ile Eksik Yedili Akorun Farkı

Armoni ödevleri yedili akorlarda zorlaşır. Üçlü akor ya majördür ya minör, ya eksik ya artık; çoğunu duyarak da ayırırsın. Dördüncü ses eklenince beş ayrı akor türü ortaya çıkar ve ikisi kâğıt üzerinde neredeyse aynı görünür. Konservatuvar ve müzik okulu sınavlarında, armoni dersinde bu akorları görür görmez adlandırman beklenir. Bu yazıda tek bir tablo, dört adımlık bir yöntem ve en çok karıştırılan sorunun cevabı var: yarım eksik mi, eksik yedili mi?

Yedili akor nedir?

Yedili akor, üçlü aralıklarla üst üste dizilmiş dört sesten oluşur: kök, üçlü, beşli, yedili. Adını kök ile en üstteki ses arasındaki aralıktan alır. Do–Mi–Sol çaldığında Do majör üçlü akoru duyarsın. Üstüne Si eklersen Cmaj7, Si♭ eklersen C7 olur. Akor sembollerinde C = Do, D = Re, E = Mi, F = Fa, G = Sol, A = La, B = Si'dir.

Yedili akorun türünü iki şey belirler: alttaki üçlü akorun türü (majör, minör ya da eksik) ve kökten yediliye olan aralığın büyüklüğü (büyük, küçük ya da eksik yedili). Bütün sistem bundan ibaret. İngilizce Vikipedi'deki Seventh chord maddesi daha seyrek birleşimleri de sıralar, ama tonal müzikte işin neredeyse tamamını beş tür görür.

Beş yedili akor türü hangileri?

Tablodaki bütün akorlar Do üzerine kuruldu; böylece nota nota karşılaştırabilirsin.

Tabloyu yukarıdan aşağı okuduğunda her satırda bir ses yarım ses iner: önce yedili (Si'den Si♭'e), sonra üçlü (Mi'den Mi♭'e), sonra beşli (Sol'den Sol♭'e), sonra yine yedili (Si♭'den Si𝄫'e). Beş türü klavyede ezberlemenin kolay yolu budur. Si𝄫, La ile aynı tuştur; ama Do'nun yedilisi bir çeşit Si olmak zorunda olduğu için Si çift bemol diye yazılır.

İlk karşılaşacağın tür dominant yedilidir. Klasik armoni kitaplarında majör-minör yedili diye de geçer, çünkü majör akorun üstüne küçük yedili gelir. Altıncı bir tür olan minör-majör yedili (Do–Mi♭–Sol–Si) armonik minörün toniğinde çıkar, ama diğer beşine göre çok daha seyrektir.

Yedili akor 4 adımda nasıl bulunur?

1. Sesleri üçlü aralıklarla diz. Önünde Fa–La–Si–Re var. Her ses bir öncekinin üçlü üstünde olana kadar yeniden sırala: Si–Re–Fa–La. Dizinin en altındaki ses köktür. Bu adım yavaş gidiyorsa önce piyanoda akor bulma rehberine bak.
2. Üçlü akoru adlandır. Alttaki üç sese bak. Si–Re–Fa, küçük üçlü artı küçük üçlü: eksik akor.
3. Yediliyi ölç. Kökten en üst sese say. Si'den La'ya küçük yedili vardır; oktavın bir tam ses altı. Büyük yedili oktavın yarım ses altında, eksik yedili bir buçuk ses altındadır.
4. İkisini birleştir. Eksik akor artı küçük yedili: yarım eksik yedili, Bø7. Sonra basa bak. Başlangıçtaki akorda en altta Fa vardı, yani akor 2. çevrimdedir. 6/5, 4/3 ve 4/2 şifreleri için çevrim akorlar yazısına göz at.

Yarım eksik ile eksik yedili akorun farkı nedir?

İki akor da eksik üçlü akorun üstüne kurulur. Fark yedilidedir ve yarım sestir.

Bu tek notadan üç sonuç çıkar.

Ad. "Yarım" eksik, yalnızca üçlü akorun eksik olduğunu söyler; yedili sıradan bir küçük yedilidir. Eksik yedilide ikisi de eksiktir; İngilizce kaynaklar buna "fully diminished" der. Caz notalarında yarım eksik akor m7♭5 diye yazılır. Bu yazım aynı akoru öbür taraftan tarif eder: beşlisi yarım ses inmiş minör yedili akor.

Simetri. Eksik yedili akor üst üste üç küçük üçlüdür; bir küçük üçlü daha eklersen köke dönersin. Oktavı dört eşit parçaya böler. Bu yüzden her çevrimi kulağa yine temel durumda bir eksik yedili gibi gelir ve klavyede ses olarak birbirinden farklı yalnızca üç eksik yedili akor vardır. Yarım eksik akor simetrik değildir; çevrimleri birbirinden açıkça farklı duyulur. İngilizce Vikipedi'nin yarım eksik yedili ve eksik yedili maddeleri iki akoru ayrıntılı anlatır.

Ton. Do majörde Si–Re–Fa–La yalnız beyaz tuşlardan oluşur, yani Bø7 diyatoniktir. Si–Re–Fa–La♭ için Do majörde olmayan bir La♭ gerekir. Bu ses Do minöre aittir; dolayısıyla Do majör bir parçada B°7, paralel minörden alınmış ödünç akordur.

Majör bir tonun yedili akorları hangileri?

Do majörün her derecesine, yalnızca dizinin seslerini kullanarak bir yedili akor kur; beş türden dördünü elde edersin.

Kalıp her majör tonda aynıdır: I ve IV'te majör yedili, ii, iii ve vi'da minör yedili, V'te tek bir dominant yedili, vii'de tek bir yarım eksik. Bu yüzden dominant yedili akor tek bir majör tonu gösterir. G7 görüyorsan ton büyük olasılıkla Do'dur.

Eksik yedili akor tabloda yok, çünkü minör tonun yükseltilmiş yeden sesine ihtiyaç duyar. La minörde Sol♯–Si–Re–Fa vii°7 akorudur. Minör tonlarda yarım eksik akor ikinci derecede durur: Bø7, La minörde iiø7'dir ve minör ii–V–i'nin ilk akorudur (Bø7 – E7 – Am). Puget Sound Music Theory'nin diyatonik yedili akorların Roma rakamları sayfası majör ve minör için tam listeyi ses örnekleriyle verir (İngilizce). Roma rakamlarının mantığı için fonksiyonel armoni yazısına bakabilirsin.

Yedili akorlar nasıl çözülür?

Akorun yedilisi bir uyumsuzluktur ve bir görevi vardır: adım adım aşağı çözülür. G7'den C'ye giderken Fa, Mi'ye iner; yeden ses Si, Do'ya çıkar. Si ile Fa arasında triton vardır. Bu iki sesin zıt yönlere çekmesi, V7'nin eve dönmek zorundaymış gibi duyulmasını sağlar.

Aynı kural diğer türlerde de geçerlidir. B°7'den Cm'ye giderken Si, Do'ya çıkar; La♭ Sol'e, Fa Mi♭'e iner. Dört sesli yazıda önce yedilinin çözümünü kontrol et, sonra dört ses birden hareket ederken ortaya çıkan paralel beşli ve sekizlilere bak.

Yedili akor sembolleri nasıl yazılır?

Aynı akor için farklı kitaplar farklı kısaltmalar kullanır. En sık göreceklerin şunlar:

• Majör yedili: Cmaj7, CM7, CΔ7.
• Dominant yedili: C7. Yalın "7" her zaman majör akor artı küçük yedili demektir.
• Minör yedili: Cm7, Cmin7, C–7.
• Yarım eksik yedili: Cø7 ya da Cm7♭5.
• Eksik yedili: C°7 ya da Cdim7.

En sık yapılan hata "C7"yi majör yedili sanmaktır. C7'de Si♭ vardır. Akorda Si naturel varsa sembolde "maj" ya da üçgen olmalıdır.

Michord yedili akorları nasıl gösterir, ne yapmaz?

Michord'da akoru MIDI klavyeyle, ekran piyanosuyla ya da bilgisayar klavyesiyle çalarsın; uygulama çaldığın akoru adlandırır. Abonelikle akor şifresini, çevrimi ve o tondaki Roma rakamını görürsün.

• Do majörde Si–Re–Fa–La çal: akor şifresi Bm7b5, Roma rakamı viiø7 olur.
• La'yı La♭'e indir: şifre Bdim7'ye, rakam vii°7'ye döner ve akor Do minörden ödünç olarak işaretlenir.
• Do majörde Re–Fa♯–La–Do çal: Michord akoru ikincil dominant olarak okur, V7/V (Sol'ün dominantı).

Böylece tek notalık farkı kendin deneyebilirsin: üç sesi tut, dördüncüyü yarım ses oynat, adın değişmesini izle. Analiz kural tabanlıdır, yapay zekâ değildir. Michord kayıt ya da şarkı dosyası dinlemez, nota ya da fotoğraf okumaz. macOS (Apple Silicon) ve Windows için bir masaüstü uygulamasıdır; telefon ya da tablet sürümü yoktur.

Yedili akorlar 15 dakikada nasıl çalışılır?

1. Tek kökte beş tür (5 dk). Cmaj7, C7, Cm7, Cø7 ve C°7'yi arka arkaya çal; her seferinde hangi sesi indirdiğini söyle. Fa ve Sol üzerinde tekrarla.
2. Diyatonik yedililer (5 dk). Do majörün yedi akorunu çıkarak ve inerek çal; türünü ve Roma rakamını söyle. Sonra Sol majörde yap.
3. Tek nota testi (5 dk). Si, Re ve Fa♯ üzerinde önce yarım eksik, sonra eksik yedili akoru çal. İkisinde de yediliyi sesinle söyle.

Michord açıksa ekranı kapat, akoru adlandır, sonra bak. Sınava hazırlanıyorsan bu rutini müzik okulu sınavına hazırlık rehberindeki haftalık plana ekleyebilirsin.

Eğitmenler yedili akorları derste nasıl anlatabilir?

Tek bir akordan başla ve her seferinde tek bir sesi değiştir. Öğrenci aynı el pozisyonundan beş ayrı akor renginin çıktığını duyar; tablo ezberlenecek bir şey olmaktan çıkar. Michord ekranı yansıtıldığında akor şifresi ve Roma rakamı çaldıkça güncellenir; sınıf, yedili indiği anda ø7'nin °7'ye döndüğünü görür. Dersi saklamak istersen sesli ekran kaydı da abonelik kapsamındadır.

Sonuç

Yedili akor, üçlü akor artı yedilidir; türü de bu iki parçadan çıkar. Beş türü önce tek bir kök üzerinde öğren, sonra bir tonun içinde bul: I ve IV'te maj7, ii, iii ve vi'da m7, V'te dominant yedili, vii'de yarım eksik. Eksik akorun yanında dördüncü bir ses görürsen yediliyi ölç: küçükse yarım eksik, eksikse eksik yedili.

Çaldığın her akorun adını görmek istersen Michord'u indir. Kalıcı ücretsiz plan kart istemez. Akor şifreleri, çevrimler ve Roma rakamlı analiz abonelikle açılır: aylık 2,99 USD ya da yıllık 22,99 USD.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Yarım eksik yedili ile eksik yedili akor arasındaki fark nedir?

İkisi de eksik üçlü akorun üstüne kurulur. Yarım eksik akor küçük yedili ekler (Si–Re–Fa–La), eksik yedili akor eksik yedili ekler (Si–Re–Fa–La♭). İki akor arasında tek nota fark vardır; bu nota eksik yedili akorda yarım ses daha pestir.

m7♭5 ile yarım eksik yedili aynı akor mu?

Evet. Cm7♭5 ve Cø7 aynı dört sesin iki adıdır: Do, Mi♭, Sol♭ ve Si♭. Caz ve pop notalarında çoğunlukla m7♭5, klasik armoni analizinde ø7 yazılır.

Beş yedili akor türü hangileridir?

Majör yedili (Cmaj7: Do–Mi–Sol–Si), dominant yedili (C7: Do–Mi–Sol–Si♭), minör yedili (Cm7: Do–Mi♭–Sol–Si♭), yarım eksik yedili (Cø7: Do–Mi♭–Sol♭–Si♭) ve eksik yedili (C°7: Do–Mi♭–Sol♭–Si𝄫). Her biri bir üçlü akor ile kökün üstündeki bir yediliden oluşur.

Majör bir tonda hangi yedili akorlar diyatoniktir?

Do majörde: Cmaj7 (Imaj7), Dm7 (ii7), Em7 (iii7), Fmaj7 (IVmaj7), G7 (V7), Am7 (vi7) ve Bø7 (viiø7). Kalıp her majör tonda aynıdır. Eksik yedili akor majörde diyatonik değildir; minör tondan gelir.

C7, Do majör yedili demek mi?

Hayır. C7 dominant yedili akordur: Do, Mi, Sol ve Si♭. Do majör yedilide Si naturel vardır ve Cmaj7, CM7 ya da CΔ7 diye yazılır.

Michord yedili akorları adlandırıyor mu, ücretsiz mi?

Michord, MIDI klavyeyle, ekran piyanosuyla ya da bilgisayar klavyesiyle çaldığın akorları adlandırır. Akor şifreleri, çevrimler ve Roma rakamlı analiz abonelikle açılır: aylık 2,99 USD ya da yıllık 22,99 USD. Kalıcı ücretsiz plan kredi kartı istemez; bütün giriş yöntemlerini, gerçek grand piyano sesini ve bastığın tuşların nota adlarını içerir. Analiz kural tabanlıdır; Michord kayıt dinlemez.